Je eigen tuin, maar dan samen: de Herenboeren van Amersfoort

08-10-2026
93 keer bekeken

Elke zaterdag fietsen bijna 140 Amersfoorters naar hún boerderij om verse groenten op te halen. Ze hebben die groenten zelf mee verbouwd, op grond die ze samen beheren, met een boer die ze samen in dienst hebben.

De coöperatie Herenboeren Amersfoort werd vijf jaar geleden opgericht, en sinds januari van dit jaar wordt er ook echt geteeld. Bestuursvoorzitter Gijs Kuneman vertelt hoe het werkt, en waarom het veel meer oplevert dan een tas groente.

Het lijkt een trend, dat mensen steeds meer bewust leven en ook zelf echt een steentje willen bijdragen. Hoe zie jij die ontwikkeling?

"De krant staat vol met ellende", zegt Kuneman. "Grote problemen, vaak ver weg, waar je weinig aan kunt doen." Hij werkt al zijn hele leven voor natuur en milieu en weet hoe moedeloos je daarvan kunt worden. Hij citeert de filosoof Voltaire: il faut cultiver son jardin, je moet je eigen tuin bewerken. "Hoe groot die tuin is, kies je zelf. De Herenboeren maken dat bijna letterlijk: dit is ónze tuin, hier kunnen wij het verschil maken. In een woelige wereld geeft is het soms prettig om met je voeten letterlijk in de klei of het zand te staan."
Dat spreekt mensen aan. De coöperatie telt inmiddels zo'n 140 huishoudens, samen ongeveer 270 monden. Bijna 100 leden helpen actief mee. Ze komen uit heel Amersfoort, van Zuid tot Hoogland.

En hoe werkt dat dan in de praktijk?

Leden zijn tegelijk eigenaar, producent en consument. Bij aanmelding koop je een aandeel in de coöperatie: eenmalig € 2.750 per huishouden, of de helft voor een eenpersoonshuishouden. Omdat de boerderij klein is gestart, wordt nu maar de helft van dat bedrag gevraagd. Daarvan worden trekker, bouwmaterialen en gereedschap gekocht. Je verbindt je voor drie jaar, zodat de boerderij vooruit kan plannen.

Daarnaast betaal je een maandelijkse bijdrage voor de vaste kosten: plantgoed, mest en het salaris van de boer. Die werkt 32 uur per week en is opgeleid aan de Warmonderhof, dé opleiding voor biologisch-dynamische teelt.

Op zaterdag is de uitgifte. 's Ochtends oogst een ploeg van zes tot tien vrijwilligers, met instructies van de boer. "Oogsten is echt een vak, daar heb je als leek echt wel wat begeleiding bij nodig. Bij kool – bijvoorbeeld - trek je de plant eruit en haal je de onderkant eraf, vanwege knolvoet, een schimmelziekte." Alle taken en andere zaken worden geregeld via een app. Daarin staat elke week wat er te halen valt en wie waarvoor nodig is.

Alles wat geteeld wordt is voor eigen gebruik, er wordt niks verkocht. "We telen voor onszelf." Wat overblijft, wordt geruild met andere Herenboerderijen of gaat elke week naar de Voedselbank, die altijd verlegen zit om vers voedsel.

En wat brengt het je, zo werken en aanwezig zijn op de boerderij, meer dan de verse groentes?

Precies dat dus: gezonde, lekkere groenten, maar ook veel meer. Je leert waar je eten vandaan komt en hoe het groeit. En met je handen in de grond werken is goed voor je hoofd. "Er komt een soort rust over je heen als je hier komt", zegt Kuneman. Sommige leden draaiden eerst bestuurlijk mee, maar zijn daarmee gestopt om fanatiek te gaan schoffelen en oogsten.

Samen hebben de leden ook veel te bieden, vanuit ieders eigen professionele expertise. Onder de leden zitten een landschapsarchitect die de inrichting tekende, een elektricien die de pomp regelde en een houtbewerker die het bord bij de ingang maakte. En het sociale aspect is ook een grote meerwaarde, vertelt Kuneman: "Ik ken nu zo'n 150 mensen meer, gelijkgestemden die ik op straat tegenkom. Dat was helemaal niet mijn bedoeling, maar het is een geweldig effect."

Waarom zou je het zo doen, duurzaam en biologisch?

Vroeger hadden boeren een gemengd bedrijf: wat koeien, varkens, kippen en akkers. De mest van de dieren voedde het land, en het land voedde de dieren. Door specialisatie is die kringloop verdwenen. Rond Amersfoort zie je nu vooral gras en maïs.
Herenboeren willen die kringloop terug. Het ideaal is een boerderij van zo'n 20 hectare. Daar staan koeien in een potstal, waar mest en stro samen een perfecte bemesting vormen, en varkens eten de groenteresten op. "Dan hoeft er bijna niets meer van buiten bij."

Zo ver is het nog niet: de Amersfoortse boerderij heeft nu anderhalve hectare groenten. Een 'grondgroep' zoekt naar meer land, maar dat hangt af van grondeigenaren en pachters. Ondertussen zijn er concrete plannen. In het voorjaar moet er een tunnelkas staan, voor een langer seizoen en voor tomaten, paprika's en aubergines. Een koelcel staat ook op het wensenlijstje, maar netcongestie zit in de weg.

De natuur reageert nu al. Er scharrelt een witte kwikstaart naar insecten, en een steenuil krijgt een nestkast, zodat hij de woelmuizen in toom kan houden. "Soms is de natuur de baas. Dan komen de hazen, of een schimmel. Ook dat hoort erbij."

Zelf meedoen?

Iedereen uit Amersfoort en omgeving kan lid worden. Wel word je gevraagd om elke zaterdag je groenten te komen halen, het liefst op de fiets. Meer informatie: amersfoort.herenboeren.nl

Afbeeldingen

Cookie-instellingen